Celebryta Dąb Bartek

Celebryta Dąb Bartek Pomnik Przyrody, Zagnańsk

 

Dąb Bartek

Dąb szypułkowy rosnący w Zagnańsku to istny celebryta wśród drzew.
Już przed II wojną światową uznany był za najbardziej okazałe drzewo w Polsce. 

→ DĄB SZYPUŁKOWY, WIEK ok. 700 LAT, ­WYSOKOŚĆ ok. 28,5 m, OBWÓD PNIA NA WYSOKOŚCI 1,30 M WYNOSI 10,9 m, MIĄŻSZOŚĆ (OBJĘTOŚĆ) ok. 72 m³, ZASIĘG RZUTU KORONY 604 m2
→ Lokalizacja: ZAGNAŃSK, woj. świętokrzyskie (GPS: 50.9875, 20.65)

W 1934 r. sąd konkursowy, któremu przewodniczył prof. Władysław Szafer – słynny polski botanik, uznał, że to właśnie Bartek jest najbardziej okazałym drzewem w Polsce. Ponadto, jako jedno z nielicznych drzew przez lata był wymieniany w podręcznikach szkolnych, dlatego słyszeli o nim chyba wszyscy Polacy. 

Odmłodniał?

W 1952 r. dąb Bartek został uznany za chroniony prawem pomnik przyrody.  Wówczas w jego opisie podano wiek 1200 lat. Tego ile dokładnie ma lat nigdy się nie dowiemy, bo badania które mogłyby dać w miarę precyzyjny wynik byłyby zbyt inwazyjne dla drzewa. Dzisiaj specjaliści mówią raczej o 700 latach  więc można uznać, że Bartek odmłodniał o 500 lat. Jeśli porównać zmierzony wówczas obwód pnia z tym, jaki podają dzisiaj naukowcy to nasz celebryta „przybrał w pasie” z 964 cm do 980 cm. Dodajmy, że takie pomiary wykonuje się na wysokość 1,3 m od ziemi. 

Celebryta Dąb Bartek Pomnik Przyrody, Zagnańsk

Ochrona

Żywotność sławnego drzewa, oczywiście jak na tak imponujący wiek, oceniana jest nieźle. Jednak staruszek ma swoje bolączki. Bodaj największą jest zachwiana stabilność. Konary dębu są bardzo rozłożyste, a korona niesymetryczna. Większość grubych gałęzi rozwinęła się w kierunku południowym i zachodnim. Żeby je chronić przed złamaniem podtrzymuje się je specjalnymi podporami zabezpieczającymi. Pierwszą założono już w 1949 r. Obecnie jest ich 15 i mają specjalną konstrukcję umożliwiającą ruchy gigantycznych konarów.

Warto też dodać, że drzewo w środku jest psute i to do dawna. Pierwszą betonową plombę w wypróchniałej przestrzeni założono sto lat temu (w 1920 r.). Użyto w tym celu aż 8 m sześc. betonu. W tym samym roku obcięto suche gałęzie i ustawiono ogrodzenie wokół drzewa.

Bartka nie omijają powszechne problemy z brakiem wody. Jak wykazały badania warunków hydrologicznych, w miejscu gdzie rośnie dąb, poziom wód gruntowych znajduje się 10 m pod powierzchnią. Drzewo korzysta zatem jedynie z wód opadowych. Okresy suszy glebowej mogą być jednym z zagrożeń dla dębu. Nadleśnictwo Zagnańsk opiekujące się tym drzewem planuje zlecić opracowanie koncepcji systemu nawadniającego, by w przyszłości podlewać Bartka. 

W tym 2020 r. dąb z Zagnańska wypuścił liście pod koniec maja, co z uwagi na późne przymrozki w okresie tzw. zimnych ogrodników i kwietniową suszę było bardzo dobrym posunięciem…

Celebryta Dąb Bartek Pomnik Przyrody, Zagnańsk

Celebryta Dąb Bartek Pomnik Przyrody, Zagnańsk

Źródła w/w informacji:
„Bartek Nasz Wspólny Znajomy”, Nadleśnictwo Zagnańsk/Wydawnictwo Epograf 2018
www.dabbarteknaszwspolnyznajomy.pl
Nadleśnictwo Zagnańsk
pl.wikipedia.org/wiki/Dąb_Bartek
Fot. Tomasz Dębiec / Wydawnictwo Quercus

 

JAK ODRÓŻNIĆ DĘBA SZYPUŁKOWEGO OD BEZSZYPUŁKOWEGO?

 

W lasach występują dwa rodzime gatunki dębów: szypułkowy i bezszypułkowy. Charakterystyczne dla dębu szypułkowego są odwrotnie jajowate, klapowane liście oraz będące przysmakiem wielu zwierząt leśnych owoce – żołędzie osadzone na długiej szypułce. Dąb bezszypułkowy różni się m.in. dłuższym ogonkiem liścia oraz krótką szypułką. Dąb jest niewątpliwie królem naszych drzew. To potężne i majestatyczne drzewo. Jego ciemnoszara, spękana kora pokrywa okazały pień i konary, tworzące rozłożystą koronę. Dąb bezszypułkowy natomiast odznacza się prostym, sięgającym prawie wierzchołka pniem oraz cieńszą, mniej spękaną korą.

GDZIE ROŚNIE?

Dąb szypułkowy rośnie na terenie całego kraju, jest gatunkiem nizinnym, a w górach może sięgać jedynie do 600 m n.p.m. Bezszypułkowego nie spotkamy natomiast na terenie Suwalszczyzny i Mazur. Oba dęby często występują jako domieszka w lasach mieszanych, a czasami samodzielnie tworzą lasy zwane dąbrowami.

 

PRZEMIANA POKOLEŃ

Dąb szypułkowy lubi gleby żyzne i wilgotne, a bezszypułkowy dobrze sobie radzi na suchszych i uboższych siedliskach, jest jednakże bardziej ciepłolubny. Oba gatunki odnawiają się naturalnie pod okapem drzewostanu najczęściej w formie kęp, jednakże ze względu na duże wymagania świetlne wymagają odsłonięcia z góry. Można je również odnawiać sztucznie przez siew oraz sadzenie.

TO CIEKAWE!

Dąb dostarcza cennego drewna, twardego i trwałego, które chętnie wykorzystywane jest w budownictwie i stolarstwie. Do najbardziej poszukiwanych surowców należy tzw. czarny dąb – polski heban, który można uzyskać po kilkusetletnim leżeniu drewna w wodzie lub pod ziemią na skutek reakcji zawartych w nim garbników z solami żelaza.

 

TABLICA EDUKACYJNA DLA NADLEŚNICTW:

Dąb - tablica edukacyjna dla nadleśnictw LP

 

 

  • 28.05.2020