Jak odróżnić dęba szypułkowego od bezszypułkowego?

W naszych lasach występują dwa rodzime gatunki dębów: szypułkowy i bezszypułkowy. Dąb jest niewątpliwie królem naszych drzew. To potężne i majestatyczne drzewo. 

 

JAK ODRÓŻNIĆ DĘBA SZYPUŁKOWEGO OD BEZSZYPUŁKOWEGO?

Charakterystyczne dla dębu szypułkowego są odwrotnie jajowate, klapowane liście oraz będące przysmakiem wielu zwierząt leśnych owoce – żołędzie osadzone na długiej szypułce. Dąb bezszypułkowy różni się m.in. dłuższym ogonkiem liścia oraz krótką szypułką. Jego ciemnoszara, spękana kora pokrywa okazały pień i konary, tworzące rozłożystą koronę. Dąb bezszypułkowy natomiast odznacza się prostym, sięgającym prawie wierzchołka pniem oraz cieńszą, mniej spękaną korą.

 

GDZIE ROŚNIE?

Dąb szypułkowy rośnie na terenie całego kraju, jest gatunkiem nizinnym, a w górach może sięgać jedynie do 600 m n.p.m. Bezszypułkowego nie spotkamy natomiast na terenie Suwalszczyzny i Mazur. Oba dęby często występują jako domieszka w lasach mieszanych, a czasami samodzielnie tworzą lasy zwane dąbrowami.

 

PRZEMIANA POKOLEŃ

Dąb szypułkowy lubi gleby żyzne i wilgotne, a bezszypułkowy dobrze sobie radzi na suchszych i uboższych siedliskach, jest jednakże bardziej ciepłolubny. Oba gatunki odnawiają się naturalnie pod okapem drzewostanu najczęściej w formie kęp, jednakże ze względu na duże wymagania świetlne wymagają odsłonięcia z góry. Można je również odnawiać sztucznie przez siew i sadzenie.

TO CIEKAWE!

Dąb dostarcza cennego drewna, twardego i trwałego, które chętnie wykorzystywane jest w budownictwie i stolarstwie. Do najbardziej poszukiwanych surowców należy tzw. czarny dąb – polski heban, który można uzyskać po kilkusetletnim leżeniu drewna w wodzie lub pod ziemią na skutek reakcji zawartych w nim garbników z solami żelaza.

 

Najstarsze i największe dęby w Polsce

DĄB JAN KAZIMIERZ:
dąb szypułkowy, wiek ok. 720–770 lat, obwód 1038 cm (Bąkowo, woj. kujawsko-pomorskie)

DĄB CHROBRY:
dąb szypułkowy, wiek ok. 750 lat, obwód 1004 cm (okolice Piotrowic, woj. Lubuskie)
drzewo uznane za martwe, kilkukrotnie podpalane, w 2020 r. po raz pierwszy nie wydało liści

Dąb ChrobryDąb Chrobry, 2007 r., fot. Skarabeusz / Wikipedia

DĄB BAŻYŃSKIEGO:
dąb szypułkowy, wiek. ok. 720 lat, obwód 1003 cm (Kadyny, woj. warmińsko-mazurskie)

Dąb Bażyńskiego, 2015 r.

DĄB BARTEK:
dąb szypułkowy, wiek. ok. 700 lat, obwód 1090 cm (Zagnańsk, woj. świętokrzyskie)

Celebryta Dąb Bartek Pomnik Przyrody, Zagnańsk

Celebryta Dąb Bartek Pomnik Przyrody, Zagnańsk

Celebryta Dąb Bartek Pomnik Przyrody, ZagnańskDąb Bartek, 2020 r.

DĄB KLEMENS:
najstarszy dąb bezszypułkowy, wiek. ok. 400 lat, obwód 562 cm (Turawa, woj. opolskie)

Dąb Klemens, 2012 r.

 

Fotografia: Tomasz Dębiec / Wydawnictwo Quercus

TABLICA EDUKACYJNA DLA NADLEŚNICTW:

Dąb - tablica edukacyjna dla nadleśnictw LP

 

 

  • 04.06.2020